Merhabalar.Bugünkü yazacağım denemede Osmanlı’daki eğitimsel hatalardan bahsedeceğim.Osmanlı’da ilk resmi medrese Orhan Bey zamanında İznik’te kurulmuştur.Daha sonra Osmanlı devletinin genişlemesi ile Bursa ve Edirne başta olmak üzere birçok şehirde medreseler açılmıştır.Osmanlı eğitim sisteminde en önemli özellik hem İslami ilimlerin hem de diğer müspet bilimlerinin beraber öğretilmesidir.Bana göre Osmanlı’da İslami ilimlere gereğinden fazla önem verilmesi gereksiz geliyor.Pozitif bilimlere daha çok önem verseydik,teknolojik açıdan daha da gelişebilirdik ve bu seferlerdeki başarılarımızı yüksek oranda artırabilirdik.Örneğin : Fizikte ilerleme kaydedilseydi nükleer fizik gibi çalışmalar diğer Batı ülkelerinden daha erken başlayabilirdi.Ben burda bir kelebek etkisi görüyorum.Teknolojik açıdan geri kalmamız seferleri kaybetmemize ve geri düşmemize sebep oldu,bu durumdan yararlanan diğer devletler Osmanlı’nın yıkış döneminden yararlandı ve 1.Dünya Savaşı’nda İmparatorluğu ortadan kaldırdılar.Eğer güçlü olsaydık bu bilimlere önem verip,çoğu ülke eskisi gibi Osmanlı’ya karşı herhangi bir diplomatik hareketi korkarak yapacaktı,belki de yapamayacaktı.Güçlü olduğumuz için Osmanlı’ya karşı kolayca savaş açamayacak ve yıkamayacaklardı belki de.Ellerindeki kozu çok iyi kullandılar ve kullanıyorlar da.Hala teknolojik açıdan Batı devletler bizden daha gelişmiş düzeydeler maalesef.Bu konu hakkındaki görüşüm budur,konumuza devam edebiliriz.
Sıbyan ve medreseler mektepleri
Osmanlı İslam eksenli bir devlet yapısına sahip olduğundan dolayı camii etrafında şekillenen bir hayat pratiği gelişmişti. Osmanlı camilerinin birçoğunda kütüphane, medrese, sıbyan mektebi, aşevi, şifahane gibi ek bölümlerden oluşan bir külliyeyi andırır. Bu külliyelerin sıbyan mektebi olarak anılan kısımlarından ilkokul bilgileri ve okuma yazma öğretilirdi. Medrese ise, günümüz yükseköğrenimine karşılık gelen ve müderrislerin eğitimci olarak bulunduğu kurumdu.
Osmanlı’da askeri ve siyasi eğitim
Osmanlı eskiden güçlü ve yetenekli bir orduya sahipti. Orduya asker kazandırmak ve askerlerin eğitimini sağlamak için görevlendirilen teşkilat ise, Acemioğlanlar olarak isimlendirilen kurumdu. Kurumun zorlu eğitim müfredatını tamamlayan askerler merkezi orduda görev alma hakkını elde eder, diğer eyaletlerdeki ordulara katılım hakkı kazanırlardı. Devlet adamı yetiştirmek için siyasi eğilimli eğitimler ise, Osmanlı Saray’ında verilirdi. Bu eğitimler, Enderun Mektebi denilen kurum tarafından sağlanır ve buradan icazet alan kişiler devlet kadrolarında çalışma hakkı kazanırdı.
Osmanlı eğitimin temeli medreseler…
Osmanlı Devleti’ndeki alimlerin birçoğu medrese kökenlidir. Medresede, hem dini ilimler alanında uzman hem de müspet ilimlerde başarılı kişiler icazet almıştır. Osmanlı yönetiminde de ağırlıklarını hissettiren medrese mezunları kimi zaman Fatih’in hocası, kimi zamanda Şeyhülislam olarak vazife alan kişilerden oluşmuştur. Fatih Sultan Mehmet’i yetiştiren Akşemsettin, hem bir kimyager hem de din alimi idi.
Osmanlı medresesindeki düstur ve eğitim modelini özetleyen en iyi söz şudur: Burada balığa uçmak, kuşa da yüzmek öğretilmez. Bu anlayışla herkesin yeteneğine ve ferasetine göre esnek eğitim modelini benimseyen Osmanlı medreselerinde temel ve herkesin okuması gereken, seçim hakkına tabi tutulmayan dersler İslami ilimlerdi.Eğitiminin en beğendiğim yanı da budur.Herkes kendi alanında ve yeteneğine göre ilerler.
Konu hakkındaki son ve kesin görüşüm
Osmanlı eğitiminde ilk paragrafta dediğim gibi İslami ilimlerin gereğinden fazla eğitim verilmesi gereksizdir.Burda güzel bir şekilde anlatmaya çalıştım fakat o dönemde yaşamadığım için kesin ve net bir şey söyleyemem.Tarihte o dönemin koşullarını ve durumunu bilemediğimiz ve yaşamadığımız için net bir görüş sunamayız.Ama teknolojiye fazla önem vermediğimiz konusunda eminim.
Olabildiğince anlatmaya çalıştım ve görüşlerimi sundum.Yardım edindiğim sitenin adresi aşağıda bulunmaktadır.İyi okumalar dilerim.Bir sonraki yazımda görüşmek üzere.
KAYNAK: https://www.campusonline.com/kariyer/osmanlida-egitim-nasildi-iste-osmanli-egitim-sistemi-ile-ilgili-mutlaka-bilmeniz-gerekenler
